السيد الطباطبائي ( مترجم : علوى )

44

على ( ع ) و فلسفه الهى ( فارسى )

رفته و تمام در پرتو نور و حقيقت ، قدم برداشته است و در هر برهانى كه آورده و هر دليلى كه اقامه كرده ، مجموعهء مواد و اصول لازمه را در آن گنجانده است ، سپس با دقّت هرچه بيشتر ، از روى مسائل مشكل ماوراى طبيعى و نكات بسيار دقيق و عميق مباحث الهى ، پرده برداشته است . اين بىهمتايى و بىنظيرى سخنان على عليه السّلام و بالا بودن سطح آن در حدّى كه افكار بسيارى از دانشمندان از درك آن عاجز است ، سبب شده كه برخى از متعصّبين دچار شك شوند و در صدور همه و يا قسمتى از آنها از جانب على عليه السّلام ترديد روا بدارند . حتّى بعضى از محدّثين هم به استناد اين‌كه پاره‌اى از اين سخنان شباهتى با كلمات آن حضرت ندارد ، در صحّت نسبت آنها ظنين شده‌اند ، در حالىكه : [ دلايل تشكيك در صحت نسبت دادن كلامهاى حضرت امير عليه السّلام به ايشان ] اوّلا : سخنانى كه از امام على عليه السّلام در اين مقوله نقل شده ، جملگى يكنواخت و داراى سياق و اسلوب واحدى است كه ذيل و صدر آنها به هم مىجوشد و بخشهاى مختلف و فصول گوناگون آنها يكديگر را تأييد مىنمايد و بيشتر سخنان آن حضرت به‌طور مسند در كتب تاريخ و حديث نقل شده و ثبت و ضبط گرديده است . ثانيا : چه سخنانى شباهت به سخنان على عليه السّلام دارد ؟ اينهمه كلمات و سخنان فراوان از شخصيّتهاى گوناگون و طبقات مختلف از اصحاب پيغمبر و بزرگان تابعين گرفته تا متكلّمين ، حكما ، عرفا و ادبا